Feldmann & Marschel
frühere Glockengießerei in Nordrhein-Westfalen
From Wikipedia, the free encyclopedia
Feldmann & Marschel war eine Glockengießerei mit Sitz in der westfälischen Stadt Münster. Die Firmengebäude standen in der Loddenheide (Albersloher Weg 100, Halle C, Block 46). Firmeninhaber waren Josef Feldmann (1894–1979) und sein Schwiegersohn Georg Marschel (1911–1968). Das Unternehmen bestand von 1950 bis 1968.
Geschichte

Josef Feldmann war zuvor bei der Firma Petit & Gebr. Edelbrock in Gescher als Glockengießer tätig.[1] Er machte sich dann selbständig und begründete am 1. Januar 1950 sein eigenes Unternehmen; der Betrieb wurde am 24. Mai 1950 eröffnet, das Gewerbe am 7. März 1951 angemeldet.[2] Die Firma geriet später in finanzielle Schwierigkeiten, ab dem 5. Dezember 1960 änderte sich der Name auf Glockengießerei Monasterium Eijsbouts KG. Am 22. März 1968 wurde der Betrieb rückwirkend zum 31. Dezember 1967 abgemeldet,[2] die Firmenunterlagen von der Eifeler Glockengießerei in Brockscheid übernommen.
Das Hauptwerk war der 1956 erfolgte Neuguss des Domgeläuts zu Münster,[3] die größte gegossene Einzelglocke ist der Kardinal (fis0, 7.604 kg).[4]
Mit der Übernahme und Umfirmierung zu „Monasterium Eijsbouts“ wurden in den Kronen der Glocken Eisenarmierungen eingegossen. Durch Rosten dieser Armierungen entstehen irreparable Dauerschäden. Infolgedessen mussten 1997 drei der fünf Glocken in St. Antonius Münster wegen Korrosion durch neue ersetzt werden.[5][6] Selbiges betraf die drei Glocken der Auferstehungskirche in Münster.[7][8][9][10] Sie wurden zu Ostern 2010 durch neue ersetzt.[11] In St. Laurentius Giesel mussten bereits 1971 zwei Glocken wegen Rissbildung ersetzt werden.
Werke (Auswahl)
| Ort | Nominale | Gewicht (in kg) |
Gussjahr | Anmerkungen |
|---|---|---|---|---|
| Eiterfeld, St. Georg | d1–e1–fis1–a1–h1 | 1950 | ||
| Gau-Algesheim, St. Cosmas und Damian | e1–fis1–gis1 | 1950 | ||
| Gildehaus, Ev. St. Anna und St. Maria | b0 | 1950 | ||
| Huckarde, St. Urbanus | d1–e1 | 1950 | ||
| Uttrichshausen, St. Bonifatius | g1–a1–c2–d2 | 1950 | ||
| Münster, Klosterkirche St. Marien und St. Franziskus | c2–d2–e2 | 1951 | ||
| Münster, St. Servatii | d2 | 650 | 1951 | |
| Oberpfalz, Klosterkirche St. Johannes Evangelist (Kloster Michelfeld) | es1 | ca. 1.300 | 1951 | |
| Warendorf, St. Mariä Himmelfahrt | gis1–h1 | 1951 | ||
| Albachten, St. Ludgerus | dis1–gis1 | 1952/53 | gis1 (1952), dis1 (1953) | |
| Bienen, St. Cosmas und Damianus | cis2 | 1952 | ||
| Brochterbeck, St. Peter und Paul | gis1–h1–cis2 | 1952 | ||
| Bühren, St. Johannes der Täufer | a1–d2 | 1952/58 | d2 (1952), a1 (1958) | |
| Derichsweiler, St. Martin | as1 | 1952 | ||
| Emmerich, St. Aldegundis | g1 | 1952 | ||
| Feldmark, Herz Jesu | fis2–a2 | 1952 | ||
| Freckenhorst, Ev. Pauluskirche | [1 Glocke] | 1952 | ||
| Gelmer, St. Josef | h1–d2–e2 | 1952 | ||
| Giesenkirchen, St. Gereon | d1–g1 | 1952 | ||
| Harheim, St. Jakobus[12] | fis1–a1–h1–cis2 | 1.785 | 1952 | |
| Kleingladbach, St. Stephanus | es1–f1 | 1952/58 | f1 (1952), es1 (1958) | |
| Köln, Minoritenkirche | h1–d2 | 440 | 1952/54 | d2 (1952), h1 (1954) |
| Langbroich, St. Mariä Empfängnis | e1–a1 | 1952/58 | a1 (1952), e1 (1958) | |
| Lülsdorf, St. Jakobus | fis1–gis1–a1 | 1952 | ||
| Niederbardenberg, St. Antonius | e1–g1 | 1952 | ||
| Sedelsberg, St. Petrus Canisius | e2 | 1952 | ||
| Röttgersbach, St. Barbara[13] | a1 | 450 | 1952 | |
| Selgersdorf, St. Stephan | f1–as1 | 1952 | ||
| Steckenborn, St. Apollonia | f1–as1 | 1.550 | 1952 | |
| Stetternich, St. Martin | h1 | 1952 | ||
| Südlohn, St. Vitus | c1 | 1952 | ||
| Waltrop, St. Marien | c1–c2 | 1952/58 | c2 (1952), c1 (1958) | |
| Werschau, St. Georg | c2–es2 | 350 | 1952 | |
| Alt-Kuckum, Herz Jesu | g2–b2 | 110 | 1953/56 | g2 (1953), b2 (1956) als Umguß einer Glocke von 1892 |
| Bebra, St. Marien | e1–fis1–h1 | 1953 | ||
| Breyell, St. Lambertus | cis1–dis1–fis1 | 4.490 | 1953 | |
| Greffen, St. Johannes der Täufer | h1 | 1953 | ||
| Gronau, St. Josef | h1 | 1953 | ||
| Horbach, St. Heinrich | f2 | 1953 | ||
| Kinzweiler, St. Blasius | g1 | 560 | 1953 | |
| Kirchhellen, St. Johannes der Täufer | g1 | 1953 | ||
| Merkstein, St. Willibrord[14] | fis1 | ca. 650 | 1953 | |
| Münster, Hl. Kreuz | des1–es1–f1–as1 | 1953 | ||
| Viersen, St. Remigius | gis0–h0–dis1–fis2–gis2 | 10.070 | 1953 | |
| Vochem, St. Matthäus | g1–a1 | 1953 | ||
| Werne, Maria Frieden | ges1–as1–b1 | 1953 | ||
| Wiesbaden, Maria Hilf | g1 | 1953 | ||
| Wiesdorf, St. Antonius | fis1–a1–h1 | 1953 | ||
| Brual, St. Bernhard | e2 | 1954 | ||
| Burtscheid, St. Johann Baptist | des1–es1–as1 | 1954 | ||
| Dinslaken, St. Vincentius | d1 | 1954 | ||
| Feldhausen, St. Mariä Himmelfahrt | a1–c2–d2–e2–f2 | 1954 | ||
| Grefrath, St. Stephanus[15] | d1–f1–g1 | 3.400 | 1954 | |
| Greven, St. Maria Himmelfahrt | e1–g1–a1–h1 | 1954 | ||
| Hetzerath, St. Josef | b1 | 1954 | ||
| Kraudorf, St. Gertrud | gis1–h1 | 1954 | ||
| Lindern, St. Johann Baptist | a1 | 450 | 1954 | |
| Monheim, St. Gereon | fis1–a1–h1 | 700 | 1954/63 | fis1 (1954), a1–h1 (1963) |
| Neuss, St. Barbara | as1–b1–des2 | 1.080 | 1954 | |
| Niederzier, St. Cäcilia | es1–c2 | 1954/59 | c2 (1954), es2 (1959) | |
| Ofden, St. Barbara | a1–h1–d2 | 1954/56 | a1–h1 (1954), d2 (1956) | |
| Petersdorf, Ev. St. Johannis | cis1 | 2.300 | 1954 | |
| Schledehausen, Ev. St. Laurentius | b1–es2 | 1954 | ||
| Uetterath, St. Mariä Himmelfahrt | g1–d2 | 1954 | ||
| Welbergen, St. Dionysius | f1 | 1954 | ||
| Würselen, St. Sebastian | cis1 | 2.315 | 1954 | |
| Ahaus, St. Josef | f1–g1–a1 | 1955 | ||
| Bad Schwartau, Maria Königin | fis2 | 1955 | ||
| Bad Waldliesborn, St. Josef | fis1–a1 | 1955 | ||
| Berlin, St. Canisius | d1–e1–fis1–a1 | 3.570 | 1955 | |
| Blumenviertel, St. Jakobus | g1–h1 | 1955 | ||
| Bünde, Ev. Laurentiuskirche | [1 Glocke] | 1955 | ||
| Charlottenburg, St. Thomas von Aquin | as1–b1–c2 | 1955 | ||
| Diessem, St. Antonius | g1 | 650 | 1955 | |
| Dinslaken, St. Jakobus[16] | g1–h1 | 830 | 1955 | |
| Dürwiß, St. Bonifatius | g1 | 1955 | ||
| Eschershausen, Hl. Familie | [2 Glocken] | 1955 | ||
| Esens, St. Willehad | a2 | 1955 | ||
| Forst, St. Bonifatius | f1 | 1955 | ||
| Friedrichsfeld, St. Elisabeth | cis2–e2 | 1955 | ||
| Greven, St. Josef | d1–f1–g1–as1 | 1955/57 | f1–g1–as1 (1955), d1 (1957)
f1–g1 seit 2020 in Greven, St. Josef (Neu) d1 seit 2025 als Denkmal auf dem Friedhof in Greven, dort bereits nach kurzer Zeit gestohlen | |
| Hilden, St. Konrad | fis1–a1–h1–cis2 | 1955 | ||
| Kaster, St. Georg | as1 | 1955 | ||
| Kevelaer, Kerzenkapelle | d2–f2 | 1955 | ||
| Mecklenbeck, St. Anna | c2–d2–es2–f2 | 1955 | ||
| Mühlhausen, Liebfrauenkloster | b1–c2–d2–f2 | 1955 | ||
| Mündelheim, St. Dionysius | g1–a1 | 1955 | ||
| Nievenheim, St. Pankratius | cis1–gis1–a1 | 1955 | ||
| Oberkrüchten, St. Martin | f1–g1–a1–c2 | 1955 | ||
| Oer-Erkenschwick, St. Peter und Paul | fis1 | 1955 | ||
| Püsselbüren, Herz Jesu | d1–f1–g1–a1 | 1955 | ||
| Rheindorf, St. Aldegundis | b1–c2 | 1955 | ||
| Weeze, St. Cyriakus | cis1–dis1–e1–fis1–gis1–h1 | 6.380 | 1955 | |
| Ahlen, St. Bartholomäus | b1 | 304 | 1956 | |
| Bottrop, St. Cyriakus | c1–es1–f1–g1 | 5550 | 1956 | |
| Breberen, St. Maternus | dis1–fis1–gis1–h1 | 1956 | ||
| Donnerberg, St. Josef | fis1–gis1–b1 | 1956 | ||
| Düren, Klinikkirche Herz Jesu | h1–d2–e2 | 1956 | ||
| Eitorf, St. Patricius | as1–b1–c2 | 1956 | ||
| Lübeck, St. Vicelin | c2 | 1956 | ||
| Münster, Dom St. Paulus (Domgeläut) | fis0–gis0–h0–cis1–(e1)–fis1–gis1–h1–cis2–e2 | 19.591 | 1956 | 9 von 10 Glocken (e1 ist Ankauf aus Schermbeck) |
| Oberdrees, St. Ägidius | f1–as1 | 1956 | ||
| Obereip, St. Franziskus Xaverius | gis2–h2 | 1956 | ||
| Ottmarsbocholt, St. Urban | g1–c2 | 1956 | ||
| Roxel, St. Pantaleon | d1 | 1956 | ||
| Rüdesheim, St. Jakobus | b1–c2 | 1956 | ||
| Schöneberg, Ev. Michaelskirche | g1–h1–d1 | 1956/59 | d1–h1 (1956), g1 (1959) | |
| Siemensstadt, Ev. Christophoruskirche | cis1–fis1 | 1956 | ||
| St. Jürgen, St. Vicelin | c2 | 1956 | ||
| Verlautenheide, St. Hubert | g1–a1–h1–d2 | 1956 | ||
| Wemb, Hl. Kreuz | fis1–a1–h1 | 1956 | ||
| Wolbeck, St. Nikolaus | d1 | 1956 | ||
| Binsfeld, St. Gertrud von Nivelles | gis1 | 1957 | ||
| Büderich, St. Peter[17] | e1–fis1–a1 | 2.440 | 1957 | |
| Düsseldorf, Düsseldorfer Jonges[18] | e2 | 265 | 1957 | Heimatglocke |
| Gesundbrunnen, St. Petrus | g1–a1–b1–f2 | 1957 | ||
| Haltern, St. Laurentius | f1–as1–b1–c2 | 1957 | ||
| Hausdülmen, St. Mauritius | b1–des2–es2 | 1957 | ||
| Hersel, St. Aegidius | gis1–b1–cis2–dis2 | 1957 | ||
| Hiltrup, St. Marien | gis1–fis1–h1–cis2 | 1957/61 | gis1 (1957), fis1–h1–cis2 (1961) | |
| Laggenbeck, St. Maria Magdalena | e1 | 1957 | ||
| Legden, St. Brigida | as1 | 1957 | ||
| Lützenkirchen, St. Maurinus | d1 | 1957 | ||
| Mehr, St. Vincentius | d1–f1–g1–a1 | 1957 | ||
| Mingerode, St. Andreas | g1 | 1957 | ||
| Rahser, St. Notburga | c1–e1–g1–a1 | 5.133 | 1957 | |
| Rindern, St. Willibrord | g1–h1 | 1957 | ||
| Rumbeck, Klosterkirche St. Nikolaus (Kloster Rumbeck) | f1–as1–b1–c2 | 1957 | ||
| Rurdorf, St. Pankratius | [2 Glocken] | 1957 | ||
| Spandau, Ev.Weihnachtskirche | fis1–a1–h1 | 1.335 | 1957 | |
| Stratum, St. Andreas | as1–b1 | 1957 | ||
| Styrum, St. Albertus Magnus | a1–c2–d2 | 1957 | ||
| Thiergarten, Herz Jesu | h1–cis2 | 1957 | ||
| Winkhausen, Christ König | g2 | 1957 | ||
| Alkenrath, St. Johannes der Täufer | h1–cis2 | 530 | 1958 | |
| Arnoldsweiler, St. Arnold | d1 | 1958 | ||
| Bergstein, Hl. Maurische Märtyrer | f1 | 1958 | ||
| Berlin, St. Paulus[19] | e1–fis1–g1–a1–h1 | 2.940 | 1958 | |
| Bottrop, Hl. Kreuz | [5 Glocken] | 1958 | ||
| Bösensell, St. Johannes Baptist | fis1–dis2 | 1958/64 | dis2 (1958), fis1 (1964) | |
| Broich, St. Philippus und Jakobus | a1–d2 | 1958 | ||
| Dülken, Herz Jesu[20] | es1–g1–b1 | 1958 | ||
| Hasselt, St. Stephanus | as1–b1 | 1958 | ||
| Hoffnungsthal, St. Servatius | h1–cis2–dis2–fis2 | 1958/60/69 | h1–cis2 (1958), dis2 (1960), fis2 (1969) | |
| Hüttenheim, Mariä Himmelfahrt | e–fis–g–h | 1958 | ||
| Jaderberg, Hl. Kreuz | gis2 | 1958 | ||
| Kellersberg, Herz Jesu | f1–g1–as1–b1–c2 | 1958 | ||
| Köln, St. Johann Baptist | es1–ges1–as1–b1–ces2–des2 | 3640 | 1958/59 | es1–ges1 (1958), as1–b1–ces2–des2 (1959) |
| Koslar, St. Adelgundis | e1–a1–h1 | 1958 | ||
| Linnich, St. Martinus | d1–fis1–a1 | 1958 | ||
| Mönchengladbach, St. Albertus | h1–d2–e2 | 1958 | Seit 2025 in Tereszpol-Zaorenda | |
| Mühlhausen, St. Heinrich | e1 | 1958 | ||
| Münster, St. Joseph | h0–d1–e1–g1–a1 | 1958 | ||
| Münster, St. Mauritz | fis2–a2 | 1958 | Als Uhrschlagglocken | |
| Oldenburg, St. Marien | h1 | 1958 | ||
| Rheine, St. Dionysius | a0–g1 | 707 | 1958 | |
| Schophoven, St. Barbara | e1–g1–a1 | 1958 | ||
| Schortens, Hl. Dreifaltigkeit | d2–f2 | 1958 | ||
| Tegel, St. Bernhard | e1–fis1–gis1–a1 | 2.560 | 1958 | |
| Amern, St. Georg | c1–es1 | 1959 | ||
| Born, St. Petrus | gis1 | 520 | 1959 | |
| Braunsrath, St. Clemens | d1–e1–fis1–g1 | 1959 | ||
| Gelsenkirchen, Hl. Kreuz | cis1–e1–fis1–gis1–a1 | 1959 | cis1–e1–fis1–gis1–a1 transloziert nach Evenkamp, St. Konrad | |
| Gremmendorf, St. Ida | g1–b1–c2 | 1959 | ||
| Heinigen, Klosterkirche St. Peter und Paul | a1–h1 | 1959 | ||
| Langschede, St. Konrad | fis1–gis1–h1 | 1959 | ||
| Münster, Ev. Auferstehungskirche | h1–d2–e2 | 1959 | 2010 wegen Korrosion in den Kronen durch drei neue Glocken der Glockengießerei Petit & Gebr. Edelbrock ersetzt | |
| Münster, Maria Heil der Kranken | h1–d2–e2 | 1959 | ||
| Münster, St. Elisabeth | e1–fis1–gis1–h1–cis2 | 1959 | h1 transloziert nach Evenkamp, St. Konrad | |
| Rhede, Hl. Familie | f1–as1–b1–cis2–dis2 | 1959 | ||
| Sontra, Ev. St. Marien | a1–c2–d2 | 1959 | ||
| Stahldorf, St. Bonifatius | es2 | 187 | 1959 | |
| Steinfeld, Benediktinerinnen-Priorat | fis2–a2–h2 | 1959 | ||
| Vorst, St. Antonius[21] | f1–g1–b1–c2–d2 | 4.466 | 1959 | |
| Wethmar, St. Gottfried | as1–b1 | 1959 | ||
| Wetten, St. Petrus | f1 | 956 | 1959 | Friedensglocke |
| Aachen, St. Martin | es1–f1–g1 | 3.100 | 1960 | Seit 2006 in Hausen, St. Pius |
| Brüggen, St. Nikolaus | d2–e2–fis2 | 1960 | ||
| Höhenmoos, St. Peter und Paul | f1 | 1960 | ||
| Hüthum, St. Georg | e1 | 1960 | ||
| Kreyenbrück, St. Michael | dis1–fis1–gis1–h1 | 1960 | ||
| Mausbach, St. Markus | a2 | 1960 | ||
| Millingen, St. Quirinus | f1 | 1960 | ||
| Schmedehausen, Hl. Schutzengel | e1–g1–a1–c2 | |||
| Borsigwalde, Allerheiligen | g1–b1–c2–d2–e2–f2–g2–a2–b2–h2–c3–cis3–d3 | 1961 | Als Carillon | |
| Dietrichsfeld, St. Christophorus | d2–e2–g2 | 1961 | ||
| Essel, Hl. Geist | a1–h1–c2–e2 | 1961 | ||
| Freialdenhoven, St. Mauritius | b1 | 370 | 1961 | |
| Kirchhoven, St. Hubertus | dis1–fis1–b1 | 1961 | ||
| Kleve, Stifts- und Propsteikirche St. Mariä Himmelfahrt | c1–es1–f1–g1 | 1961 | ||
| Münster, St. Antonius | d1–e1–f1–g1–a1 | 1961 | 1997 wegen Korrosion in den Kronen die Glocken d1–e1–g1 durch drei neue Glocken der Glockengießerei Rincker ersetzt | |
| Münster, Ev. Matthäuskirche | fis1–a1–h1 | 1961 | ||
| Nienborg, St. Peter und Paul | d1 | 1961 | ||
| Röllinghausen, Herz Jesu | e1–fis1–gis1–a1 | 1961 | ||
| Schlickelde, St. Mariä Himmelfahrt | es1–f1–g1–as1 | 1961/62 | es1–f1–g1 (1961), as1 (1962)
1995 wegen Schadhaftigkeit durch vier neue Glocken der Glockengießerei Petit & Gebr. Edelbrock ersetzt | |
| Warendorf, St. Josef | b1 | 1961 | ||
| Würm, St. Gereon | d1 | 1961 | ||
| Giesel, St. Laurentius | gis1–h1 | 1962 | 1971 wegen Rissbildung durch zwei neue Glocken der Glockengießerei Petit & Gebr. Edelbrock ersetzt | |
| Grasleben, St. Norbert | [2 Glocken] | 1962 | ||
| Merkstein, St. Johann Baptist | d2 | 1962 | ||
| Mesmerode, St. Konrad von Parzham | [3 Glocken] | 1962 | ||
| Sande, St. Bonifatius | f–as–b | 1962 | ||
| Xanten, St. Viktor | e1 | 1962 | ||
| Höngen, St. Lambertus | es1–f1–as1 | 1963 | ||
| Loga, St. Marien | d1–e1–g1–a1 | 1963 | ||
| Roffhausen, St. Josef | a–c–d | 1963 | ||
| Merkstein, St. Willibrord | fis1–h1 | 1964 | ||
| Telgte, St. Clemens | e1 | 1964 | ||
| Werne, St. Johannes der Täufer | e1–fis1–gis1–h1–cis2–e2 | 1964 | ||
| Düren, St. Josef | fis1 | 1965 | ||
| Lowick, St. Bernhard | as1–b1 | 1965 | ||
| Lüdinghausen, St. Ludger | fis1–gis1–b1–cis2 –dis2–fis2 | 1965 | ||
| Niederbonsfeld, St. Engelbert | gis1–h1–e2 | 1965/66 | gis1–h1 (1965), e2 (1966) | |
| Boscheln, St. Fidelis | e1–g1–a1–h1 | 1966 | ||
| Emmerich, St. Martini | a0–e1–fis1–a1 | 1966 | ||
| Hamm, St. Maria Königin | e1–fis1–gis1–a1 –h1 | 1966 | ||
| Münster, St. Margareta | e1–g1–a1–c2 | 1966 | ||
| Übach, St. Dionysius | cis1–fis1 | 1966 | ||
| Vreden, St. Marien | f1–as1–b1–cis2 | 1966 | ||
| Aldenrade, St. Ludgerus | fis1–a1–h1–cis2 | 1967 | ||
| Lotte, St. Hedwig | h1–cis2–e2 | 1967 | ||
| Tecklenburg, St. Michael | c2–d2 | 1967 | ||
| Westerkappeln, St. Margareta | f2 | 1967 | ||
| Großenbaum, St. Franziskus | g1–a1 | (?) |
Literatur
- Bernd Haunfelder, Edda Baußmann, Axel Schollmeier: „Ein wunderherrliches Werk“. Die Feierlichkeiten zum Wiederaufbau des Domes in Münster 1956. Aschendorff, Münster 2006 (ISBN 978-3-402-00428-9).
- Kirche+Leben 1956.
- Westfälische Nachrichten 1980.