Iranian Azerbaijanis (Persian: آذربایجانیهای ایران; Azerbaijani: ایران آذربایجانلیلاری) are Iranians of Azerbaijani origin. They form the largest group of Azerbaijanis in the world,[1] and are the second-largest ethnic group in Iran, accounting for about20[2][3]35%[4][5] of the total population. Iranian Azerbaijanis are most commonly referred to as "Turks"[1][6][7] in both Persian and Azerbaijani, whilst the language is known as Turki (Turkish).[8][9] However, "Azeri" or "Azerbaijani" are often used as identifiers.[1][6]
Native to and primarily concentrated in the Azerbaijan region,[10] Iranian Azerbaijanis have settled throughout the country, constituting a significant minority in the provinces of Kurdistan, Hamadan, Qazvin, Gilan, Alborz, Tehran, Markazi, and other regions.[6] Iranian Azerbaijanis have been influential in many fields; they played a crucial role in the modern Iranian state's national development, particularly during the early 20th century.[11][12][13]
Rizali Khajavi (1931–2017), farmer who became famous for his efforts to prevent a train from hitting oncoming boulders.[33]
Sakineh Mohammadi Ashtiani (born 1967), gained international attention for being sentenced to death by stoning for charges of murder and adultery until being released in 2014.[404]
Minahan, James; Minahan, James (2002). Encyclopedia of the stateless nations: ethnic and national groups around the world. Westport, Conn: Greenwood Press. ISBN978-0-313-31617-3.
"توضیح پیرامون "جنبش آذربایجان برای..."" (in Persian). 21 April 2008. Archived from the original on 21 October 2022. Retrieved 21 October 2022. و در مورد آذربایجان هم افتخار می کنم که خود را یک "ترک آذربایجانی ایرانی" بنامم...
"من حقم را از دنیا خواهم گرفت" (in Persian). 26 August 2019. Archived from the original(Interview) on 25 October 2022. Retrieved 25 October 2022. من آذری هستم، پدرم در سن ده دوازده سالگی اش به تهران می آید و من هم فرزند آخر خانواده بودم و به هر حال فرهنگ رایج خانواده ما فرهنگ آذری بوده است. تا پنج سالگی نمی توانستم به این زبان صحبت کنم ولی به اصرار پدرم آن را آموختم ..
"در چنین روزی". newspaper.hamshahrionline.ir (in Persian). Hamshahri. 21 February 2019. Archived from the original on 25 October 2022. Retrieved 25 October 2022.
"گفت و گو با "آيدين آغداشلو"؛ آن مرد چشم آبي هنرمند". aryanews (in Persian). 9 November 2017. Archived from the original on 17 September 2022. شما مهاجر قفقاز هستيد و زبان مادريتان ترکي است. وقتي به ايران آمديد در قلمرو زبان فارسي ساکن شديد، نوشتيد و سخنراني کرديد و... پروسه تغيير زبان اصليتان از ترکي به فارسي چطور طي شد؟ زبان فارسي را چطور آموختيد؟
"بهای یک عمر زندگی عاشقانه". isna.ir (in Persian). 12 November 2019. Archived from the original(Interview) on 20 October 2022. Retrieved 20 October 2022. در شهر اردبیل متولد شدم و تُرک هستم. تا چهار سالگی اردبیل و سپس در پارسآباد مغان ساکن بودیم تا اینکه با انتقال پدرم به تهران ما نیز به همراه او مهاجرت کردیم. بچه بودم و در فارسی صحبت کردن اندکی مشکل داشتم و همین موضوع باعث شد تا بیشتر درونگرا شوم و شاید به همین خاطر هم بیشتر وقتم را صرف نقاشی کشیدن میکردم یا حتی میتوان گفت که به نقاشی پناه میبردم.
"زنی آذربایجانی که عاشق زبان فارسی است". isna.ir (in Persian). 3 December 2021. Archived from the original on 19 October 2022. Retrieved 19 October 2022. من در خوی به دنیا آمدهام، در شهری در آذربایجان. بسیار خوب ترکی حرف میزنم، ولی عاشق زبان فارسی هستم که به کشورم ایران تعلق دارد. همه ما اول ایرانی هستیم. من همیشه گفتهام ایرانی هستم، آذربایجانی هستم، خویی هستم. آنچه ما را در کنار هم جمع کرده ایرانی بودن ماست و زبان فارسی
Sa'edi, Gholam-Hussein (1995). Sā'idī beh rivāyat-e Sā'idī ساعدی به روایت ساعدی [Sa'edi by Sa'edi] (in Persian) (firsted.). Paris: Kanun-e Nevisandegan- Iran (Dar Tab'id). p.12. [میپرسید آیا به زبان مادریام، ترکی هم چیزی نوشتهام؟] نه. آنقدر توی سر من زند... که مجبور شدم به فارسی بنویسم. ولی چرا، یک نمایشنامه به ترکی نوشتم. نمایشنامۀ «گرگها» در کتاب ماه شماره 2 چاپ شد و مأمورین سانسور ریختند همان شماره را تعطیل کردند.
Jamshidi, Ismail (1978). Zindigī va marg-i Ṣamad Bahrangī زندگی و مرگ صمد بهرنگی [Life and death of Samad Behrangi] (in Persian) (firsted.). Tehran: Aṭā ī. p.32.
Salimifard, Ahmad (1992). Gūnahʹī-i barʹrasī va taḥqīq dar mawrid-i awz̤āʻ-i ṭabīʻī, iqtiṣādī va insānī-i Shabistar گونهای بررسی و تحقیق در مورد اوضاع طبیعی، اقتصادی و انسانی شبستر [Natural, economic and human conditions of Shabestar; Review and research] (in Persian) (firsted.). Tehran: Self-published. p.124.
"مجموعهای از شعرهای ترکی رسول یونان منتشر شد". isna.ir (in Persian). 16 January 2013. Archived from the original on 22 October 2022. Retrieved 22 October 2022. من از اینکه یک شاعر دوزبانه هستم، احساس خوشحالی میکنم و در واقع شعرها خودشان انتخاب میکنند که به چه زبانی باشند و تمایز بین این دو نه تنها برای من سخت نیست؛ بلکه راحت هم هست و هر زبانی فضای خاص خودش را دارد.
Riaux, Gilles (2018). "The Origins of the Protest Movement Against Ethnic Hierarchy: The Azerbaijani Cause in Iran". In Dorronsoro, Gilles; Grojean, Olivier (eds.). Identity, Conflict and Politics in Turkey, Iran and Pakistan. Oxford University Press. p.121. ISBN978-0190934682.
"Maryam Sadeghi About Me". Archived from the original on 29 June 2012. My native language is Azeri and Farsi, and I can communicate in English, Arabic, and French too.
Issiyeva, Adalyat (2021). Representing Russia's orient: from ethnography to art song. Oxford, United Kingdom: Oxford University Press. p.53. ISBN9780190051365.
Jahanbegloo, Ramin (2021). "Shayegan, Dariush". In Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Rowson, Everett (eds.). Encyclopaedia of Islam (3rded.). Brill Online. ISSN1873-9830. Dariush Shayegan (Dāryūsh Shāyigān, 1935–2018), an eminent Iranian comparative philosopher and cultural critic, was born in Tabriz on 2 February 1935 to an Iranian Shīʿī Azeri merchant father and a Georgian Sunnī mother, who traced her ancestry back to an aristocratic family in Georgia.
Ahmadi, Hamid (2017). "The Clash of Nationalisms: Iranian response to Baku's irredentism". In Kamrava, Mehran (ed.). The Great Game in West Asia: Iran, Turkey and the South Caucasus. Oxford University Press. p.122. ISBN978-0190869663.
"گفتگو با سیدجواد طباطبایی: تسویه حساب با چریک ها" (in Persian). 7 July 2013. Archived from the original on 21 October 2022. Retrieved 21 October 2022. [منصور هاشمی: یعنی شما هیچوقت به عنوان یک آذربایجانی و آذری زبان احساس اقلیت بودن را در تهران تجربه نکردید؟] البته که نه!
Frankel, Benjamin (1992). The Cold War, 1945–1991: Leaders and other important figures in the Soviet Union, Eastern Europe, China, and the Third World. Gale Research. ISBN9780810389281.
"Wives of Reza Shah". Institute for Iranian Contemporary Historical Studies (in Persian). Archived from the original on 2022-02-05. Retrieved 2025-11-30.
"دیدار آیتالله موسوی اردبیلی با مشاور رییس جمهوری و رییس کمیته امور دینی جمهوری آذربایجان". fa.arannews.com (in Persian). 19 September 2013. Archived from the original on 26 October 2022. Retrieved 26 October 2022. عد از استقلال جمهوری آذربایجان از شوروی سابق جزو اولین نفراتی بودم که از ایران به جمهوری آذربایجان سفر کرده و از این رو خاطرات فراوانی از مردم آذربایجان دارم؛ از سوی دیگر به واسطه اجدادم که در سالهای دور، نیمی از سال را در آذربایجان و نیمی دیگر را در ایران زندگی میکردند، ارتباط پیوستهای با مردم این کشور داشتهام
ویسی, مراد (31 March 2012). "زندگی نامه آیت الله خامنه ای (بخش نخست)- تولد و والدین". رادیو فردا (in Persian). Archived from the original on 18 September 2022. با وجود اينکه خود، متولد شهر مشهد است، ولی در خانواده ای اصالتا آذربايجانی و اهل خامنه به دنيا آمده است.به همين دليل هم او زبان ترکی را به خوبی صحبت می کند
Pārsā, Aṣghar (2009). farzand-i khiṣāl-i khīshtan: khāṭirātī az nahz̤at-i millī فرزند خصال خویشتن، خاطراتی از نهضت ملی [A Child of His Own Character] (firsted.). Tehran: Nashr-i Nay. p.26. ISBN9789643129927.
"جلس پیشروترین نهاد در حوزه شفافیت است". rc.majlis (in Persian). 13 November 2019. Archived from the original on 18 September 2022. من ترک هستم اما ترک ایران، ترک برادر فارس، کرد، عرب، بلوچ و سایر اقوام... من «پان ترک» یا تحریک کننده قومیتی نیستم
"استیلی: قهرمانان و پهلوانان اصلی ما شهدا هستند". mashreghnews.ir (in Persian). 14 July 2018. Archived from the original on 23 October 2022. Retrieved 23 October 2022. بارها در مصاحبههایم گفتهام که پدر و مادرم آذری هستند و به اصل و ریشه خودم افتخار میکنم و نسبت به روستای استیلی در شهرستان سراب احترام خاصی قائلم.
"شانس با ما یار نبود/ مستحق پیروزی بودیم". farsnews.ir (in Persian). Fars News Agency. 5 January 2018. Archived from the original(Interview) on 26 October 2022. Retrieved 26 October 2022. من تمام زندگی ام در این روزها را وقف تراکتورسازی کرده و صبح و عصر برای موفقیت این تیم تلاش میکنم و هیچ کم کاری صورت نگرفته است و من اصالتا آذربایجانی هستم و تلاش میکنم این تیم به موفقیت برسد
"ساکت: مربیان ایرانی نیاز به اعتماد دارند". newspaper.hamshahrionline.ir (in Persian). 26 October 2019. Archived from the original on 19 October 2022. Retrieved 19 October 2022. من خودم ترک هستم و هدفی جز کمک به تراکتور ندارم.
"حمایت هواداران برگ برنده من است". jamejamonline (in Persian). 4 December 2014. Archived from the original on 18 September 2022. وقتی قرار شد من هدایت این تیم [ تراکتورسازی] را برعهده بگیرم، هواداران به حمایت از من که یک آذری زبان بودم پرداختند تا بگویند فوتبال آذربایجان هم مربیانی دارد که بتوانند این تیم را در اوج نگه دارند
"متخصص جوان لیگ". kayhanvarzeshi.ir (in Persian). 18 August 2018. Archived from the original on 22 October 2022. Retrieved 22 October 2022. اصالتا آذری هستم.
"بازیهای سوپر لیگ والیبال غیرمتمرکز برگزار شود". tasnimnews.com (in Persian). 18 November 2014. Archived from the original on 23 October 2022. Retrieved 23 October 2022. متولد 22 دی ماه 71 در تهران اما اصالتا ترک هستم و پدر پدربزرگم اهل هشترود تبریز بود، اما من و پدرم متولد تهران هستیم و من در تهران بزرگ شده ام.
"قاتل آتنا: نه به آتنا تجاوز کردم و نه او را کشتم +عکس". mashreghnews.ir (in Persian). 23 August 2017. Archived from the original on 24 October 2022. Retrieved 24 October 2022. با اینکه تأکید داریم که کلماتش را به زبان فارسی بگوید ولی وقتی احساساتی میشود و اشکهایش از نوک بینیاش میچکد و صدایش میلرزد، ناخودآگاه کلماتش آذری میشود و جملههای یکی در میان فارسی و ترکی؛ نامفهوم...
Bibliography
Safvat, Muhammad Ali (1940). Dāstān-i dūstān: taz̲kirah-ʼi shuʻarāʻ va udabāʻ-i Āz̲arbayjān داستان دوستان یا تذکرۀ ادبا و شعرای آذربایجان [The story of friends, or the biography of Azerbaijani writers and poets] (in Persian) (firsted.). Qom: Chapkhaneh-ye Qom.
Arif, Muhammad (1958). Adabiyat-i Āzarbāyeǰān ادبیات آذربایجان [Literature of Azerbaijan people] (in Persian) (firsted.). Baku: Azərnəşr.
Tarbiat, Muhammad Ali (1976). Dānishmandān-i Āzarbāyeǰān دانشمندان آذربایجان [The Scholars of Azerbaijan] (in Persian) (seconded.). Tabriz: Bonyad-e Ketabkhaneh-ye Ferdowsi.
Akbari Hamed, Mehdi (1978). Āzarbejānān-e Āz̲arbayjān آذربجانان آذربایجان (in Persian) (seconded.). Tehran: Talash.
Morvarid, Yunus (1982). Marāghah: Afrāzahʹrūd az naẓar-i awz̤āʻ-i, ṭabīʻī, ijtimāʻī, iqtiṣādī, tārīkhī مراغه، افرازه رود؛ از نظر اوضاع طبیعی، اجتماعی، اقتصادی، تاریخی [Maragheh, Afrazeh Rud; Natural, social, economic, historical conditions] (in Persian) (firsted.). Tehran: self-published. p.494.
Dayhim, Muhammad (1988). Taz̲kirah-ʼi shuʻarā-yi Āz̲arbāyjān: tārīkh-i zindagī va ās̲ār تذکرۀ شعرای آذربایجان؛ تاریخ، زندگی و آثار [Poets of Azerbaijan: their biographies and works] (in Persian) (firsted.). Tabriz: Āḏarābādigān.
Sardari Niya, Samad (1991). Mashāhīr-i Āz̲arbāyajān مشاهير آذربايجان [The Famous People of Azarbayjan] (in Persian) (firsted.). Tabriz: Zouwqi.
Ahmadi Zanjani, Zayn al-ʻAbidin (1995). ʻUlamā-ʼi nāmdār-i Zanjān dar qarn-i chahārdahum (H.Q.), bi-z̤amīmah-ʼi farzānagān-i muʻāṣir علمای نامدار زنجان در قرن چهاردهم هجری قمری؛ به ضمیمۀ فرزانگان معاصر [The famous Ulema of Zanjan in the 14th century AH; In addition to the contemporaries] (in Persian) (firsted.). Qom, Iran: Dar al-Nashr-i Islam. p.100.
Aqiqi Bakhshayishi, Abd al-Rahim (1996). Mafākhir-i Āz̲arbāyjān مفاخر آذربایجان [The Honours of Azarbayjan] (in Persian) (firsted.). Tabriz: Nashr-e Azerbaijan.
Atabaki, Touraj (1997). Āz̲arbāyjān dar Īrān-i muʻāṣir آذربایجان در ایران معاصر [Azerbaijan in contemporary Iran] (in Persian) (firsted.). Tehran: Tus.
Omid, Jamal (1998). Farhang-i sīnimā-yi Īrān فرهنگ سینمای ایران [Dictionary of Iranian cinema] (in Persian) (seconded.). Tehran: Negah. ISBN9646174892.
Vafa'i, Zuhrah (1999). Nāmʹāvarān-i Āz̲arbāyjān نام آوران آذربايجان [The noted personalities of Azarbayjan] (in Persian) (firsted.). Tabriz: Nashr-e Zaynab. ISBN9649243100.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
