Verwaltungsgliederung Aserbaidschans
From Wikipedia, the free encyclopedia
Die Republik Aserbaidschan ist auf oberer Ebene in 64 Rayons (aserbaidschanisch rayonlar, sg. rayon) und 11 republikunmittelbare Städte (respublika tabeli şəhərlər, sg. şəhər) gegliedert. 7 dieser Rayons und eine Stadt bilden eine autonome Republik (Muxtar Respublika, Nachitschewan).

Eine mittlere Ebene stellen die 12 Stadt-Rayons (şəhər rayonları) in der Hauptstadt Baku dar.
Auf unterer Ebene bestehen 2023 Verwaltungsbezirke (inzibati ərazi dairələri, kurz iəd)[1] sowie für Zwecke der kommunalen Selbstverwaltung 684 Gemeinden (bələdiyyələr).[2]
Außerdem ist das Land in 14 Wirtschaftsregionen (iqtisadi rayonları) untergliedert.[3]
Bausteine dieser Einteilungen sind die Gebietseinheiten Stadt (şəhər, 79 an der Zahl), Siedlung (qəsəbə, 263) und Dorf (kənd, 4245).[4]
Rayons und republikunmittelbare Städte
Vorbemerkung: In Klammern steht jeweils der Verwaltungssitz, sofern nicht identisch mit dem Rayonsnamen. Der Stern * kennzeichnet die Zugehörigkeit zur Autonomen Republik Nachitschewan.[5] Die Reihenfolge entspricht dem aserbaidschanischen Alphabet (X nach H, Q nach K, Ş nach S); die Sortierfunktion ermöglicht u. a. eine Auflistung nach dem deutschen Alphabet.
| Rayon/ ruSt mit Umland[1] | Code[1] | WR[6] | Fläche[6] in Tsd. km² | Einwohner in Tsd.[6] | Verwaltungsbezirke[1] | Gemein- den[2] | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| StT[7] | St | S | D | ||||||
| Abşeron (Xırdalan) | 30800001 | AX | 2,11 | 434,0 | – | 1 | 9 | 6 | 12 |
| Ağcabədi | 60800001 | Q | 1,76 | 136,8 | – | 1 | 1 | 39 | 15 |
| Ağdam | 60900001 | Q | 1,09 | 175,7 | – | 1 | 13 | 28 | 8 |
| Ağdaş | 90300001 | MA | 1,02 | 107,6 | – | 1 | 1 | 41 | 11 |
| Ağdərə | 61200001 | Q | 1,66 | 12,1 | – | 1 | 1 | 29 | – |
| Ağstafa | 50200001 | QT | 1,50 | 86,7 | – | 1 | 4 | 24 | 12 |
| Ağsu | 40900001 | DŞ | 1,02 | 81,0 | – | 1 | – | 23 | 10 |
| Astara | 80100001 | LA | 0,62 | 112,8 | – | 1 | 2 | 12 | 6 |
| Babək* | 10300001 | N | 0,83 | 78,1 | – | 1 | 2 | 25 | 7 |
| Bakı şəhəri | 00000002 | B | 2,10 | 2351,3 | 21 | – | 48 | – | 45 |
| Balakən | 40100001 | ŞZ | 0,94 | 101,0 | – | 1 | 1 | 18 | 13 |
| Beyləqan | 60700001 | MM | 1,13 | 102,1 | – | 1 | 10 | 20 | 16 |
| Bərdə | 61000001 | Q | 0,95 | 157,8 | – | 1 | – | 34 | 20 |
| Biləsuvar | 80800001 | ŞS | 1,36 | 107,4 | – | 1 | – | 22 | 11 |
| Cəbrayıl | 60500001 | OZ | 1,04 | 73,5 | – | 1 | – | 22 | – |
| Cəlilabad | 80600001 | LA | 1,44 | 219,2 | – | 2 | – | 33 | 19 |
| Culfa* | 10600001 | N | 0,93 | 48,2 | – | 1 | – | 18 | 6 |
| Daşkəsən | 50600001 | GD | 1,05 | 33,4 | – | 1 | 2 | 16 | 4 |
| Füzuli | 60600001 | Q | 1,38 | 131,5 | – | 2 | 16 | 27 | 7 |
| Gədəbəy | 50500001 | QT | 1,23 | 101,2 | – | 1 | – | 46 | 10 |
| Gəncə şəhəri | 20000002 | GD | 0,11 | 331,0 | 4 | – | 6 | – | 2 |
| Goranboy | 50900001 | GD | 1,70 | 102,3 | – | 2 | 4 | 49 | 17 |
| Göyçay | 40800001 | MA | 0,74 | 119,1 | – | 1 | – | 25 | 13 |
| Göygöl | 50800001 | GD | 0,92 | 65,1 | – | 1 | 2 | 24 | 7 |
| Hacıqabul | 91000001 | ŞS | 1,60 | 76,4 | – | 1 | 4 | 13 | 7 |
| Xaçmaz | 30200001 | QX | 1,06 | 175,4 | – | 2 | 2 | 24 | 13 |
| Xankəndi şəhəri | 70400002 | Q | 0,01 | 4,4 | – | – | 1 | – | – |
| Xızı | 30600001 | AX | 1,67 | 16,8 | – | 1 | 3 | 8 | 2 |
| Xocalı | 70100001 | Q | 0,93 | 15,6 | – | 1 | 1 | 19 | – |
| Xocavənd | 70300001 | Q | 1,51 | 12,4 | – | 1 | 2 | 38 | – |
| İmişli | 90700001 | MM | 1,89 | 132,4 | – | 1 | 1 | 27 | 13 |
| İsmayıllı | 40700001 | DŞ | 2,07 | 87,5 | – | 1 | 2 | 34 | 11 |
| Kəlbəcər | 60100001 | OZ | 1,97 | 72,4 | – | 1 | 1 | 41 | – |
| Kəngərli* (Qıvraq) | 10800001 | N | 0,70 | 33,8 | – | – | 1 | 9 | 3 |
| Kürdəmir | 90600001 | MA | 1,63 | 119,2 | – | 1 | 2 | 21 | 14 |
| Qax | 40300001 | ŞZ | 1,49 | 58,3 | – | 1 | – | 16 | 8 |
| Qazax | 50100001 | QT | 0,70 | 96,5 | – | 1 | – | 22 | 11 |
| Qəbələ | 40600001 | ŞZ | 1,55 | 109,6 | – | 1 | 3 | 56 | 12 |
| Qobustan | 30700001 | DŞ | 1,37 | 47,5 | – | 1 | – | 15 | 5 |
| Quba | 30300001 | QX | 2,61 | 171,3 | – | 1 | 3 | 27 | 21 |
| Qubadlı | 60300001 | OZ | 0,80 | 37,3 | – | 1 | – | 30 | – |
| Qusar | 30100001 | QX | 1,50 | 102,8 | – | 1 | 1 | 27 | 10 |
| Laçın | 60200001 | OZ | 1,83 | 76,1 | – | 1 | 1 | 47 | – |
| Lerik | 80300001 | LA | 1,08 | 86,8 | – | 1 | – | 28 | 10 |
| Lənkəran şəhəri/rayonu | 80200002 | LA | 1,54 | 228,1 | 1 | 1 | 7 | 33 | 24 |
| Masallı | 80500001 | LA | 0,72 | 227,7 | – | 1 | 2 | 34 | 18 |
| Mingəçevir şəhəri | 90200002 | MA | 0,14 | 103,1 | 2 | – | – | – | 1 |
| Naftalan şəhəri | 51000002 | GD | 0,04 | 8,6 | 1 | – | – | 1 | 1 |
| Naxçıvan şəhəri* | 10400002 | N | 0,19 | 97,9 | 4 | – | 1 | 3 | 2 |
| Neftçala | 80700001 | ŞS | 1,45 | 87,6 | – | 1 | 3 | 14 | 8 |
| Oğuz | 40500001 | ŞZ | 1,08 | 44,7 | – | 1 | – | 14 | 6 |
| Ordubad* | 10700001 | N | 0,98 | 50,8 | – | 1 | 2 | 27 | 8 |
| Saatlı | 90800001 | MM | 1,18 | 111,2 | – | 1 | – | 35 | 10 |
| Sabirabad | 90900001 | MM | 1,47 | 181,8 | – | 1 | – | 24 | 18 |
| Salyan | 80900001 | ŞS | 1,60 | 140,3 | – | 1 | 1 | 18 | 14 |
| Samux | 50700001 | GD | 1,45 | 58,8 | – | 1 | 5 | 17 | 8 |
| Sədərək* (Heydərabad) | 10100001 | N | 0,22 | 23,2 | – | – | 1 | 4 | 2 |
| Siyəzən | 30500001 | QX | 0,70 | 42,0 | – | 1 | 1 | 9 | 3 |
| Sumqayıt şəhəri | 30900002 | AX | 0,12 | 427,6 | 4 | – | 2 | – | 3 |
| Şabran | 30400001 | QX | 1,09 | 58,8 | – | 1 | – | 16 | 5 |
| Şahbuz* | 10500001 | N | 0,84 | 25,3 | – | 1 | 1 | 20 | 4 |
| Şamaxı | 41000001 | DŞ | 1,67 | 106,5 | – | 1 | 3 | 33 | 10 |
| Şəki şəhəri/rayonu | 40400002 | ŞZ | 2,43 | 184,8 | 1 | – | 1 | 31 | 17 |
| Şəmkir | 50400001 | QT | 1,66 | 218,3 | – | 1 | 4 | 43 | 17 |
| Şərur* | 10200001 | N | 0,81 | 113,6 | – | 1 | – | 51 | 12 |
| Şirvan şəhəri | 91100002 | ŞS | 0,07 | 85,8 | 1 | – | 2 | – | 1 |
| Şuşa | 70200001 | Q | 0,29 | 25,2 | – | 1 | 1 | 10 | – |
| Tərtər | 61100001 | Q | 0,41 | 76,0 | – | 1 | – | 28 | 10 |
| Tovuz | 50300001 | QT | 1,94 | 177,9 | – | 2 | – | 41 | 19 |
| Ucar | 90400001 | MA | 0,83 | 85,5 | – | 1 | – | 15 | 9 |
| Yardımlı | 80400001 | LA | 0,67 | 69,2 | – | 1 | – | 29 | 8 |
| Yevlax şəhəri/rayonu | 90100002 | MA | 1,47 | 130,0 | 1 | – | 1 | 18 | 10 |
| Zaqatala | 40200001 | ŞZ | 1,35 | 130,6 | – | 1 | 1 | 27 | 17 |
| Zəngilan | 60400001 | OZ | 0,70 | 42,9 | – | 1 | 1 | 20 | – |
| Zərdab | 90500001 | MA | 0,86 | 59,7 | – | 1 | 1 | 26 | 8 |
| Summe | 86,57 | 10224,9 | 40 | 68 | 191 | 1724 | 684 | ||
| 2023 | |||||||||
Rayons tragen im Statistik-Code die Enziffer 1, republikunmittelbare Städte die Endziffer 2. Republikunmittelbare Städte verwalten zumeist nicht nur ihr eigenes Stadtgebiet (Ausnahme: Mingəçevir), sondern auf Rayonebene auch Umland. Im Fall von Lənkəran, Şəki und Yevlax war dieses Umland bis 1991 als Rayon selbständig.[8]
Karten
- Verwaltungsgliederung
- 14 Wirtschaftsregionen
- 12 Stadt-Rayons in Baku
Größte Orte
Städte und Siedlungen bilden den urbanen Raum, in dem 54,4 % der Bevölkerung leben; Dörfer bilden den ländlichen Raum, in dem 45,6 % der Bevölkerung leben. 2025 gab es 16 Städte und Siedlungen mit jeweils mehr als 50.000 Einwohnern.[9]
| Nr. | Ort | Rayon bzw. ruSt | Einwohner in Tausend | Status |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Bakı | Bakı | 1.187,2 | Stadt mit 21 Stadtbezirken * vollständig: Stadt-Rayons Nərimanov (3), Nəsimi (3), Yasamal (4); je eine Gemeinde * teilweise: Stadt-Rayons Binəqədi (2), Xətai (4), Nizami (3), Səbail (2); je eine Gemeinde bzw. Səbail Teil einer Gemeinde |
| 2 | Sumqayıt | Sumqayıt | 379,4 | Stadt mit 4 Stadtbezirken und Gemeinde |
| 3 | Gəncə | Gəncə | 281,2 | Stadt mit 4 Stadtbezirken (2 bilden die Gemeinde Nizami, 2 gehören zur Gemeinde Kəpəz) |
| 4 | Xırdalan | Abşeron | 195,9 | rayonunmittelbare Stadt und Gemeinde |
| 5 | Mingəçevir | Mingəçevir | 103,1 | Stadt mit 2 Stadtbezirken und Gemeinde |
| 6 | Maştağa | Bakı | 91,8 | Siedlung und Gemeinde im Stadt-Rayon Sabunçu |
| 7 | Naxçıvan | Naxçıvan | 83,7 | Stadt mit 4 Stadtbezirken; Teil der Gemeinde Naxçıvan |
| 8 | Şirvan | Şirvan | 81,2 | Stadt mit einem Stadtbezirk; Teil der Gemeinde Şirvan |
| 9 | Binə | Bakı | 80,6 | Siedlung und Gemeinde im Stadt-Rayon Xəzər |
| 10 | Biləcəri | Bakı | 77,0 | Siedlung und Gemeinde im Stadt-Rayon Binəqədi |
| Qaraçuxur | Bakı | 77,0 | Siedlung und Gemeinde im Stadt-Rayon Suraxanı | |
| 12 | Yevlax | Yevlax | 65,5 | Stadt mit einem Stadtbezirk; Teil der Gemeinde Yevlax |
| 13 | Şəki | Şəki | 65,3 | Stadt mit einem Stadtbezirk; Teil der Gemeinde Şəki |
| 14 | Bakıxanov | Bakı | 65,2 | Siedlung und Gemeinde im Stadt-Rayon Sabunçu |
| 15 | M. Ə. Rəsulzadə | Bakı | 52,4 | Siedlung und Gemeinde im Stadt-Rayon Binəqədi |
| 16 | Lənkəran | Lənkəran | 51,6 | Stadt mit einem Stadtbezirk und Gemeinde |
Geschichte
Im Russischen Kaiserreich verteilte sich das Gebiet Aserbaidschans auf die Gouvernements Baku, Jelisawetpol und Eriwan, die ihrerseits in Ujesde eingeteilt waren. In der Demokratischen Republik Aserbaidschan und der Aserbaidschanischen Sozialistischen Sowjetrepublik (AsSSR) wurden die Ujesde (aserbaidschanisch qəzalar) zunächst beibehalten. 1923 entstand die Autonome Oblast Bergkarabach, 1924 die ASSR Nachitschewan. Die übrige AsSSR wurde 1929 in Okruge (dairələr) eingeteilt, die bereits 1930 durch Rajons (rayonlar) ersetzt wurden und auch in der Republik Aserbaidschan erhalten blieben. Neben Nachitschewan und Bergkarabach existierten 1926 13 Ujesde, 1929 8 Okruge, 1930 10 Okruge bzw. 63 Rajons, 1931 47 Rajons sowie 1971 51 Rajons und 9 republikunmittelbare Städte.[10]
Seit erneuter Einrichtung des Rayons Ağdərə im Jahr 2023[11] sind es insgesamt (einschließlich Nachitschewan) 64 Rayons und 11 republikunmittelbare Städte.
Die folgende Tabelle gibt ungefähre territoriale Entsprechungen an und beinhaltet Einwohnerzahlen für 1933, 1979 und 2025 in Tausend.
| Ujesde 1926 | Rajons 1933[12] | Rajons/ruSt 1979[13] | Rajons/ruSt 2025[1] | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Arabisch/ Latein 1 | Latein 2 | Ewz. 2655,7 | Kyrillisch | Ewz.[14] 6028,2 | Latein 3 | Ewz.[6] 10224,9 |
| باکو Baqı̡ | Bakь | 714,6 | Бакы | 1549,8 | Bakı | 2351,3 |
| Xьzь (–1956) | 17,1 | – | – | Xızı (1990–) | 16,8 | |
| – | – | Сумгайыт (1949–) | 205,0 | Sumqayıt | 427,6 | |
| – | – | Абшерон (1963–) | 61,0 | Abşeron | 434,0 | |
| قوبا Kyba | Quʙa | 58,8 | Губа | 103,9 | Quba | 171,3 |
| Dəvəci | 39,2 | Дәвәчи | 58,8 | Şabran | 58,8 | |
| Hil | 47,2 | Гусар | 66,7 | Qusar | 102,8 | |
| Qonaxkənt (–1959) | 25,4 | – | – | – | – | |
| Xacmaz | 23,0 | Хачмаз | 105,0 | Xaçmaz | 175,4 | |
| – | – | – | – | Siyəzən (1992–) | 42,0 | |
| شماخی Зamaxı̡ | Şamaxь | 72,9 | Шамахы | 94,7 | Şamaxı | 106,5 |
| – | – | Ағсу (1943–) | 47,7 | Ağsu | 81,0 | |
| – | – | – | – | Hacıqabul (1990–) | 76,4 | |
| – | – | – | – | Qobustan (1990–) | 47,5 | |
| گؤیچای Ƣɵjçaj | Gɵjcaj | 78,2 | Ҝөјчај | 76,6 | Göyçay | 119,1 |
| Aƣdaş | 47,2 | Ағдаш | 67,9 | Ağdaş | 107,6 | |
| Ismajьllь | 47,0 | Исмајыллы | 53,7 | İsmayıllı | 87,5 | |
| Kyrdəmir | 36,7 | Күрдәмир | 69,0 | Kürdəmir | 119,2 | |
| – | – | Зәрдаб (1935–) | 35,3 | Zərdab | 59,7 | |
| – | – | Уҹар (1939–) | 56,0 | Ucar | 85,5 | |
| سالیان Saljan | Saljan | 41,2 | Салјан | 89,8 | Salyan | 140,3 |
| Biləsuvar | 14,2 | Пушкин | 49,0 | Biləsuvar | 107,4 | |
| Əli-Bajramlь | 24,8 | Әли Байрамлы | 65,0 | Şirvan | 85,8 | |
| Qaradonlu | 27,4 | Имишли | 71,5 | İmişli | 132,4 | |
| Saʙiraʙad | 36,0 | Сабирабад | 99,5 | Sabirabad | 181,8 | |
| – | – | Бејләкан (1939–) | 58,9 | Beyləqan | 102,1 | |
| – | – | Нефтчала (1940–) | 54,2 | Neftçala | 87,6 | |
| – | – | Саатлы (1943–) | 51,9 | Saatlı | 111,2 | |
| لنکران Lənkəran | Lənkəran | 18,9 | Ләнкәран (–1991) +Stadt (1971–) | 99,9 40,3 | Lənkəran | 228,1 |
| Astara | 25,5 | Астара | 59,7 | Astara | 112,8 | |
| Astraxanʙazar | 54,9 | Ҹәлилабад | 106,3 | Cəlilabad | 219,2 | |
| Masallь | 48,8 | Масаллы | 122,4 | Masallı | 227,7 | |
| Vərgədyz | 20,7 | Јардымлы | 33,8 | Yardımlı | 69,2 | |
| Zuvand | 30,0 | Лерик | 44,6 | Lerik | 86,8 | |
| گنجه Ƣəncə | Gənçə | 98,5 | Кировабад | 232,5 | Gəncə | 331,0 |
| Dəstəfur | 7,4 | Дашкәсән | 33,3 | Daşkəsən | 33,4 | |
| Qasьm-Ismajьlov | 30,3 | Гасым Исмајылов | 61,1 | Goranboy | 102,3 | |
| Nərimanov | 40,7 | Ханлар | 76,4 | Göygöl | 65,1 | |
| Rustam-Əlijev | 30,9 | Ҝәдәбәј | 76,0 | Gədəbəy | 101,2 | |
| Samьx (–1954) | 6,2 | – | – | Samux (1992–) | 58,8 | |
| Şamxor | 51,0 | Шамхор | 114,4 | Şəmkir | 218,3 | |
| Şaumjan | 12,6 | Шаумјан (–1991) | 19,9 | – | – | |
| – | – | Јевлах (1935–1991) +Stadt (1963–) | 41,0 33,9 | Yevlax | 130,0 | |
| – | – | Минҝәчевир (1948–) | 59,7 | Mingəçevir | 103,1 | |
| – | – | Нафталан (1967–) | 4,6 | Naftalan | 8,6 | |
| قازاخ Kazax | Qazax | 55,4 | Газах | 115,8 | Qazax | 96,5 |
| Tavuz | 47,8 | Товуз | 106,4 | Tovuz | 177,9 | |
| – | – | – | – | Ağstafa (1990–) | 86,7 | |
| زاقاتالا Zakatala | Zaqatala | 38,2 | Загатала | 79,5 | Zaqatala | 130,6 |
| Bələkən | 25,8 | Жданов | 56,0 | Balakən | 101,0 | |
| Qax | 22,7 | Гах | 40,1 | Qax | 58,3 | |
| نوخا Nyxa | Nuxa | 61,0 | Шәки (–1991) +Stadt (1963–) | 70,1 49,5 | Şəki | 184,8 |
| Qutqaşьn | 31,0 | Гутгашен | 60,3 | Qəbələ | 109,6 | |
| Vartaşen | 20,3 | Варташен | 29,7 | Oğuz | 44,7 | |
| آغدام Agdam | Aƣdam | 56,0 | Ағдам | 107,9 | Ağdam | 175,7 |
| Aƣçaʙədi | 27,3 | Ағҹабәди | 68,2 | Ağcabədi | 136,8 | |
| Bərdə | 47,8 | Бәрдә | 85,5 | Bərdə | 157,8 | |
| – | – | Мирбәшир (1934–) | 47,5 | Tərtər | 76,0 | |
| جبرئیل Cəbrajı̡l | Çəʙrajьl | 22,7 | Ҹәбрајыл | 43,2 | Cəbrayıl | 73,5 |
| Qarjagin | 36,4 | Фүзули | 76,5 | Füzuli | 131,5 | |
| Zəngilan | 38,6 | Зәнҝилан | 30,3 | Zəngilan | 42,9 | |
| کردستان Qurdustan | Lacьn | 27,4 | Лачын | 44,6 | Laçın | 76,1 |
| Kəlʙəçər | 18,9 | Кәлбәҹәр | 40,1 | Kəlbəcər | 72,4 | |
| – | – | Губадлы (1933–) | 26,6 | Qubadlı | 37,3 | |
| شوشا Зyзa | MDQO > ДГМВ | 103,8 | Степанакерт | 39,0 | Xankəndi | 4,4 |
| Әскәран | 19,8 | Xocalı | 15,6 | |||
| Мардакерт | 44,1 | Ağdərə | 12,1 | |||
| Мартуни | 26,8 | Xocavənd | 12,4 | |||
| Һадрут (–1991) | 14,5 | – | – | |||
| Шуша | 16,8 | Şuşa | 25,2 | |||
| نخچوان Naxçı̡van | NaxSŞÇ > НахМССР | 147,3 | Нахчыван | 40,4 | Naxçıvan | 97,9 |
| Бабәк | 46,3 | Babək | 78,1 | |||
| Илич | 81,0 | Şərur | 113,6 | |||
| Ордубад | 30,4 | Ordubad | 50,8 | |||
| Ҹулфа | 24,5 | Culfa | 48,2 | |||
| Шаһбуз | 16,1 | Şahbuz | 25,3 | |||
| – | – | Sədərək (1990–) | 23,2 | |||
| – | – | Kəngərli (2004–) | 33,8 | |||
Historische Karten
- Ujesde 1918
- Ujesde 1928
- Okruge 1930
- Rajons/Städte 1953
- Rajons/Städte 2024