Meitei astronomy
Study for celestial and heavenly bodies of the universe in Meitei civilization
From Wikipedia, the free encyclopedia
The astronomy of Meitei civilisation deals with celestial objects, space, and the physical universe as a whole.
| Meitei astronomy (Meitei: Khenchonglon/Khenchanglon) | |
|---|---|
Classical Meitei relief arts depicting the mythological creation of celestial and heavenly bodies, displayed inside the Kangla Fort in Imphal | |
| Cultural origins | Meitei culture |
Meitei language term “Khenchanglon” (Meitei: ꯈꯦꯟꯆꯪꯂꯣꯟ / ꯈꯦꯟꯆꯡꯂꯣꯟ) is derived from its ancient Meitei equivalent “Khenchonglon” (Meitei: ꯈꯦꯟꯆꯣꯡꯂꯣꯟ), literally meaning "the growing up, evolving or emergence of natural / celestial body(ies) and energy(ies)" and colloquially meaning "astronomy or astronomical bodies, like stars, constellations, planets, satellites, comets, meteors, etc." The Meitei astronomy was also related to the tradition of astrology.[1]

Constellations
| Constellations | Romanisation | English names[2][3][4] | Indo-Aryan/Sanskrit equivalents[5][6][7] | Number of stars[8] |
|---|---|---|---|---|
| ꯁꯖꯤꯛ | Sajik | Arietis | Ashini | Consisting of 3 stars |
| ꯊꯕꯥ | Thaba | II Arietis or Musca | Barni | Consisting of 3 stars |
| ꯈꯣꯡꯖꯣꯝꯅꯨꯕꯤ | Khongjomnubi | Tauri or Pleiades[9] | Ktitika | Consisting of 6 stars |
| ꯑꯄꯛꯉꯥ | Apaknga | 4th Lunar Masion Pauri II | Ruhini | Consisting of 5 stars |
| ꯁꯥꯆꯨꯡ ꯇꯦꯜꯍꯩꯕ | Sachungtelheiba | Orionis | Mrigisera | Consisting of 3 stars |
| ꯂꯤꯛꯂꯥ ꯁꯥꯐꯕ | Likla Saphaba | Orion | Adra | Consisting of 1 star |
| ꯆꯤꯡꯆꯥꯂꯣꯢꯄꯤ | Chingroibi | Geminorum | Punbarsu | Consisting of 2/4 stars |
| ꯆꯨꯡꯁꯦꯟꯅꯨꯕꯤ | Chungsenubi | Cancri | Pursha | Consisting of 3 stars |
| ꯅꯤꯡꯊꯧ ꯅꯥꯒ | Ningthounaga | Hydae or Hydai | Aslesha | Consisting of 5 stars |
| ꯅꯤꯡꯊꯧ ꯇꯨꯔꯦꯜ | Ningthouturel | Leonis or Regulus | Magha | Consisting of 5 stars |
| ꯅꯤꯡꯊꯧ ꯁꯃꯨ | Ningthousamu | Leonis | Parbaphalguni | Consisting of 2 stars |
| ꯁꯃꯨꯄꯤꯆꯥ | Samupicha | Leonis II | Utarphalguni | Consisting of 2 stars |
| ꯎꯐꯣꯡ ꯉꯥꯇꯨ | Uphongngatu | Carvi | Hasta | Consisting of 5 stars |
| ꯃꯣꯀꯥꯡ ꯁꯜꯀ | Mokang | Virginis or Spica | Chitra | Consisting of 1 star |
| ꯂꯨꯋꯥꯡ ꯁꯜꯀ | Luwang | Bootis or Arcturus | Swati | Consisting of 1 star |
| Nanap | Librae or Libra | Bisaka | Consisting of 2 stars | |
| ꯑꯣꯛꯄꯨꯔꯣꯢ | Okpuroi | Scorpii or Scorpionis | Anuradha | Consisting of 4 stars |
| ꯇꯥꯎꯍꯨꯢꯔꯦꯡ | Taohuireng | Scorpii or Scorpionis Antares | Zestha | Consisting of 3 stars |
| ꯇꯣꯟꯖꯦꯡꯅꯨꯕꯤ | Tongjengnubi | Scorpii or Scorpionis | Mula | Consisting of 11 stars |
| ꯊꯥꯌꯥꯢ | Thayai | Sagittarii | Parbasera | Consisting of 2 stars |
| ꯊꯥꯇꯣꯟ | Thaton | Sagittari | Utrasara | Consisting of 3 stars |
| ꯃꯅꯤ ꯃꯃꯧ ꯁꯤꯟꯇꯥꯛꯅꯕꯤ | Mani-Mamou | Acquilae or Aquilee | Sarbana | Consisting of 3 stars |
| ꯍꯥꯔꯩ ꯃꯥꯌꯦ | Hareimaye | Delphini | Dhanistha | Consisting of 4 stars |
| ꯀꯣꯔꯧꯅꯨ | Korounu | Aquarrii | Satbisa | Consisting of 100 stars |
| ꯈꯥꯕ ꯂꯩꯅꯤꯡ | Khabaliteng | Pegasi | Purbadrabad | Consisting of 2 stars |
| ꯁꯤꯜꯄ ꯂꯩꯅꯤꯡ | Silpaleining | Pegasi or Andromedae | Utarbabrabad | Consisting of 2 stars |
| ꯌꯥꯋꯥ ꯈꯨꯔꯣ | Yawakhuro | Lunar Mansion | Rebati | Consisting of 32 stars |
Planets
| Planets | Romanisation | English names[10][11] | Indo-Aryan/Sanskrit equivalents[12][13] | Literal meanings |
|---|---|---|---|---|
| ꯅꯣꯡꯃꯥꯏꯆꯤꯡ ꯊꯄꯤ | Nongmaiching | Sun | Rabi | Sunday planet |
| ꯅꯤꯡꯊꯧꯀꯥꯄ ꯊꯄꯤ | Ningthoukaba | Moon | Chandra | Monday planet |
| ꯂꯩꯄꯥꯛꯄꯣꯛꯄ ꯊꯄꯤ | Leipakpokpa | Mars | Mangal | Tuesday planet |
| ꯌꯨꯝꯁꯀꯩꯁ ꯊꯄꯤ | Yumsakeisa | Mercury | Buddha | Wednesday planet |
| ꯁꯀꯣꯜꯁꯦꯟ ꯊꯄꯤ | Sagolshen | Jupiter | Brihaspati | Thursday planet |
| ꯏꯂꯥꯢ ꯊꯄꯤ | Irai | Venus | Sukra | Friday planet |
| ꯊꯥꯡꯆ ꯊꯄꯤ | Thangja | Saturn | Shani | Saturday planet |
| ꯁꯥꯀꯣꯛ ꯊꯄꯤ | Shakok | Urenus (Herschel) | Rahu | Head of Taoroinai celestial dragon[14] |
| ꯁꯥꯃꯩ ꯊꯄꯤ | Shamei | Neptune | Ketu | Tail of Taoroinai celestial dragon[15] |
Star tracks
| Star tracks | Romanisation | English names[16][17] | Indo-Aryan/Sanskrit equivalents[18][19] | Ref./Note(s) |
|---|---|---|---|---|
| ꯍꯥꯃꯦꯡ | Hameng | Aries | Mesh | |
| ꯇꯥꯟꯕ | Tanba | Taurus | Brisha | |
| ꯁꯥꯐꯨ | Shaphu | Gemini | Mithun | |
| ꯋꯥꯏꯈꯨ | Waikhu | Cancer | Karkat | |
| ꯅꯣꯡꯁꯥ | Nongsha | Leo | Singha | |
| ꯅꯨꯔꯥ | Nura | Virgo | Keina | |
| ꯄꯥꯕꯣꯠ ꯆꯪ | Pabot Chang | Libra | Tula | |
| ꯇꯤꯂꯥꯏꯈꯣꯝꯕꯤ | Tilaikhombi | Scorpion | Brisik | |
| ꯂꯤꯔꯤ ꯇꯦꯟ | Liri Ten | Sagittarius | Dhanu | |
| ꯆꯤꯡꯂꯥꯏ | Chinglai | Capricorn | Makar | |
| ꯏꯁꯤꯡ ꯄꯨꯟ | Ishing Pun | Aquarius | Kumbha | |
| ꯉꯥ ꯄꯔꯦꯡ | Nga Pareng | Pisces | Mina |